προσφατα

Μαμά φοβάμαι...

Τι γίνεται όταν ξαφνικά η ζωή του μικρού σας γεμίζει με…όλο και περισσότερες απειλές; Τι είναι τελικά οι παιδικοί φόβοι και πώς μπορούμε να τους αντιμετωπίσουμε;

Πόσες φορές δεν έχετε έρθει αντιμέτωποι με το φοβισμένο μουτράκι του παιδιού σας, να σας κοιτάζει γεμάτο αγωνία και ανάγκη για προστασία; Και πόσες φορές δεν πρέπει να αντιμετωπίσετε μαζί με το παιδί σας τους τρομερούς κινδύνους που μπορεί να κρύβει το σπίτι σας; Το φάντασμα μέσα στην ντουλάπα, το τέρας κάτω από το κρεβάτι ή το λύκο που είναι κρυμμένος στο παιδικό δωμάτιο. Όλες αυτές οι σκηνές, ανήκουν στην καθημερινότητα ενός σπιτιού που έχει μικρό παιδί. Γιατί όλα τα παιδιά, κάποια στιγμή στη ζωή τους έρχονται αντιμέτωπα με τους φόβους τους.


Μικρά παιδιά…μικρότεροι φόβοι;

Πολλοί μπορεί να σκέφτονται πως όσο πιο μικρό είναι ένα παιδί, τόσο πιο μικρός είναι και ο φόβος του. Και όμως αυτό δεν ισχύει. Οι παιδικοί φόβοι, παρόλο που αφορούν μικρά παιδιά κάθε άλλο παρά μικροί είναι γι΄αυτά. Ένα παιδί για παράδειγμα που φοβάται τα φαντάσματα, στην θέα μιας σκιάς μέσα στη νύχτα μπορεί κυριολεκτικά να τρομοκρατηθεί! Κι αν θέλετε να καταλάβετε πώς πραγματικά νιώθει ένα παιδί που φοβάται, δεν έχετε παρά να θυμηθείτε τον εαυτό σας σε μικρότερη ηλικία. Τότε που κι εσείς φοβόσασταν το σκοτάδι ή το τέρας που κρυβόταν στη δική σας ντουλάπα!


Η σημασία του περιβάλλοντος

Οι φόβοι μπορεί να είναι είτε έμφυτοι, είτε επίκτητοι. Έμφυτοι είναι οι φόβοι, που παρουσιάζονται στο παιδί χωρίς να τους δημιουργήσει το περιβάλλον. Τέτοιοι φόβοι είναι ο φόβος του πόνου, ο φόβος που προκαλείται από έναν δυνατό και ξαφνικό κρότο, ο φόβος του ύψους κ.λ.π. Είναι το ένστικτο την αυτοσυντήρησης, που κάνει τα παιδιά να φοβούνται και ν’ αντιδρούν σε φυσικά κυρίως φαινόμενα όπως είναι η αστραπή ή ο σεισμός. Αρκετές φορές όμως, δεν υπάρχουν πραγματικές αιτίες που κάνουν τα παιδιά να φοβούνται. Τότε μιλάμε για επίκτητους φόβους, οι οποίοι μπορεί να προέλθουν από το περιβάλλον του. Έτσι, πηγές φόβου για τα παιδιά, μπορεί να γίνουν η τηλεόραση, ο κινηματογράφος, τα παραμύθια ακόμα και οι άνθρωποι.


Τι φοβούνται τα παιδιά;

Αν παρατηρήσουμε τους φόβους των παιδιών, θα δούμε πως όπως αλλάζουν τα ίδια μεγαλώνοντας, έτσι αλλάζουν και οι φόβοι τους. Μπορούμε λοιπόν να καταλάβουμε τι φοβούνται και γιατί, έχοντας ως βάση την ηλικία τους.

    Σε ένα νεογέννητο μωρό, μπορούμε να προκαλέσουμε φόβο από τις πρώτες κιόλας μέρες της ζωής του, κάνοντας ένα δυνατό κρότο ή με το να κάνουμε πως το αφήνουμε να πέσει. Αυτό συμβαίνει γιατί ορισμένες λειτουργίες όπως η ακοή και η ισορροπία έχουν κυρίαρχη σημασία για το βρέφος, αφού τώρα αρχίζουν να αναπτύσσονται. *
    Από τον 7ο μήνα και μετά, το μωρό αλλάζει στάση απέναντι στους αγνώστους. Τότε εμφανίζονται το άγχος προς τα ξένα πρόσωπα, το οποίο θα αρχίσει να υποχωρεί από τον 12ο μήνα και το άγχος του αποχωρισμού, το οποίο θα αρχίσει να υποχωρεί γύρω στο 3ο έτος.
    Από ενός έως τριών ετών, τα παιδιά αρχίζουν να κάνουν καινούργιες γνωριμίες και να ζουν καινούριες καταστάσεις. Τότε εμφανίζεται ο φόβος για το γιατρό και ο φόβος για τα ζώα, συνήθως όταν έχει προηγηθεί μια αρνητική εμπειρία, όπως για παράδειγμα μια επίσκεψη στο γιατρό η οποία τρόμαξε το παιδί ή το έκανε να πονέσει.
    Μετά την ηλικία των δύο ετών, το παιδί γίνεται όλο και πιο ανεξάρτητο, ενώ η φαντασία του αρχίζει να αναπτύσσεται. Τώρα δεν φοβάται μόνο πραγματικές καταστάσεις, αλλά καταστάσεις που δεν μπορεί να ελέγξει καθώς και τον δικό του εσωτερικό κόσμο. Εμφανίζεται λοιπόν ο φόβος για το σκοτάδι, τους κεραυνούς και τις αστραπές.
    Στα παιδιά τριών έως έξι ετών, η φαντασία αναπτύσσεται ακόμη περισσότερο, όπως επίσης και οι γνώσεις τους για τη ζωή. Έτσι εμφανίζονται φόβοι που συνδέονται με γεγονότα ή καταστάσεις που προκαλούν ανασφάλεια. Ο φόβος για τα τέρατα, ο φόβος της ασθένειας, ο φόβος της αποτυχίας.
    Από την ηλικία των έξι ετών, οι φόβοι αφορούν περισσότερο την καθημερινή ζωή. Φοβάται μην χτυπήσει, μην πάθει κάτι είτε αυτό είτε οι γονείς του, ενώ εμφανίζεται και ο φόβος του θανάτου, ο οποίος γίνεται πιο έντονος συνήθως γύρω στην ηλικία των οχτώ ετών.
    Περίπου στην ηλικία των οχτώ ή εννέα ετών, οι φόβοι του παιδιού αρχίζουν σταδιακά να ελαττώνονται.

Όταν οι γονείς δημιουργούν φόβους

Όσο περίεργο κι αν ακούγεται, οι περισσότεροι επίκτητοι φόβοι δημιουργούνται στα παιδιά από τους ίδιους τους γονείς, χωρίς απαραίτητα οι ίδιοι να το καταλαβαίνουν. Υπάρχουν γονείς που άθελά τους μαθαίνουν στο παιδί τους να φοβάται. Μέσα από απειλές και τιμωρίες που προκαλούν τρόμο, μπορεί να πετυχαίνουν συχνά το στόχο τους, όπως για παράδειγμα να πάει το παιδί για ύπνο για να μην έρθει ο μπαμπούλας και το βρει ξύπνιο ή να φάει το φαγητό του για να μην το πάρει η αστυνομία, παράλληλα όμως δημιουργούν το φόβο μέσα του. Και μόνο στο άκουσμα της απειλής αυτής, το παιδί νιώθει πως πραγματικά κινδυνεύει από τα πρόσωπα αυτά, φανταστικά ή υπαρκτά και τρέμει στην ιδέα ότι μπορεί κάποια στιγμή να εμφανιστούν στο δρόμο του. Και αυτή η αντίληψη είναι πολύ ισχυρή, αφού υποστηρίζεται από τα πιο ισχυρά πρόσωπα της ζωής του, τους γονείς του.


Είναι θέμα  αντιμετώπισης

Για το παιδί είναι πολύ σημαντική η στάση των γονέων του απέναντί του, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο οι ίδιοι ζουν. Έτσι, όταν αυτοί είναι υπερβολικά προστατευτικοί, μαθαίνει πως προστατεύεται τόσο, γιατί υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι στον κόσμο που μάλλον δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνο του. Όταν αδιαφορούν ή υποτιμούν τους φόβους του, χωρίς να δημιουργούν ένα ασφαλές γι’ αυτό περιβάλλον, δεν το βοηθούν να βρει τη δύναμη να τους καταπολεμήσει. Και όταν οι ίδιοι είναι γεμάτοι φόβους, μαθαίνει να αντιμετωπίζει τις καταστάσεις όπως εκείνοι. Με φόβο.


Τι μπορούμε να κάνουμε

    Κάντε διάλογο. Μιλήστε στο παιδί σας με λόγια που ταιριάζουν στην ηλικία του. Αν για παράδειγμα πρόκειται για κάποιο φυσικό φαινόμενο, εξηγήστε του τι είναι αυτό που συμβαίνει. Συζητήστε ακόμα και αν πρόκειται για έναν «παράλογο φόβο». Μην ξεχνάτε ότι για το παιδί ο φόβος αυτός είναι υπαρκτός.
    Προσπαθήστε όχι μόνο να καθησυχάσετε τους φόβους του, αλλά και να το βοηθήσετε να τους αντιμετωπίσει, δείχνοντας πάνω απ’ όλα εσείς ήρεμοι. Μη φοβάστε το φόβο του. Δείξτε του πως και εσείς αλλά και το ίδιο μπορείτε να τους αντιμετωπίσετε. Εξηγήστε του πως όλοι οι άνθρωποι έχουν φόβους. Το δικό σας παράδειγμα μπορεί να βοηθήσει.
    Καλλιεργήστε ένα αίσθημα ασφάλειας. Το καλύτερο για να νιώσει ασφαλές ένα παιδί, είναι μια σταθερή στάση και συμπεριφορά, που του δείχνει τι μπορεί να κάνει για να αντιμετωπίσει το φόβο του.
    Βοηθήστε το να χτίσει την αυτοπεποίθησή του και την εμπιστοσύνη στον εαυτό του. Σχολιάστε την προσπάθεια και όχι το αποτέλεσμα. Ενθαρρύνετε το να συνεχίσει και να μην τα παρατήσει στην καταπολέμηση του φόβου του.
    Μάθετε να ακούτε το παιδί σας. Πολλές φορές πίσω από τις λέξεις ανακαλύπτουμε τις πιο σημαντικές πληροφορίες.


Για ήσυχα βράδια...

Ένας από τους πιο συχνούς φόβους, είναι ο φόβος για το σκοτάδι, αφού ελάχιστα είναι τα παιδιά που μεταξύ δύο και πέντε ετών δεν τον παρουσιάζουν. Αρχίζουν οι δυσκολίες την ώρα του ύπνου και τα συχνά ξυπνήματα μέσα στη νύχτα. Παράπονα για την πόρτα που κλείνει, για το ότι δεν υπάρχει φως, αλλά και για το φόβο μήπως εμφανιστεί κάποιος μέσα στο σκοτάδι. Μια μάγισσα, ένα τέρας, ή ο λύκος από τα παραμύθια. Συνήθως αυτός ο φόβος εμφανίζεται σε μια σημαντική στιγμή για το παιδί, όπως όταν μαθαίνει κάτι καινούριο ή τη στιγμή που γίνεται μια αλλαγή στη ζωή του. Ο βαθύτερος λόγος του φόβο αυτού, είναι το άγχος του παιδιού πως θα χάσει τα σημεία αναφοράς του. Μέσα στο σκοτάδι δεν βλέπει τα πρόσωπα που το προστατεύουν, αλλά ούτε το χώρο στον οποίο βρίσκεται. Σε αυτή την περίπτωση, σκεφτείτε πρακτικούς τρόπους για να βοηθήσετε το παιδί. *Καθησυχάστε το και μιλήστε του την ώρα που ξυπνάει. *Δείξε του πως δεν υπάρχει λόγος να φοβάται, δείξτε του πως δεν είναι κανείς εκεί. *Ένα φωτάκι αναμένο, θα μπορούσε να διαλύσει το σκοτάδι και να δώσει τη δυνατότητα στο παιδί να βλέπει μέσα σε αυτό. *Βοηθήστε το παιδί να νιώσει ασφάλεια στο χώρο του.

Άλλο φόβος και άλλο φοβία

Ας δούμε πώς μπορούμε να ξεχωρίσουμε το φόβο από τη φοβία, χρησιμοποιώντας ένα παράδειγμα. Φανταστείτε ένα παιδί που φοβάται να πάει για πρώτη φορά στο σχολείο. Ύστερα όμως από την υποστήριξη των γονιών του πηγαίνει, παρόλο που στην αρχή δεν ένιωθε πολύ καλά. Φανταστείτε τώρα ένα παιδί που για αρκετό διάστημα, αρνείται να πάει στο σχολείο, γιατί πονάει πολύ η κοιλιά του, ενώ όταν πηγαίνει ζητάει τη μαμά του για να φύγει, χωρίς ουσιαστικά να υπάρχει λόγος. Ό,τι κι αν έχουν κάνει οι γονείς του δεν βοηθάει και το παιδί αρνείται να πάει σχολείο. Υπάρχουν παιδιά, όπως και ενήλικες, που ο φόβος τους είναι πολύ έντονος, παραπάνω από το φυσιολογικό. Όπως αναφέραμε και πριν, ο φόβος είναι μια φυσιολογική αντίδραση του παιδιού, σε γεγονότα ή καταστάσεις που νιώθει πως το απειλούν. Βασίζεται δηλαδή σε κάτι υπαρκτό, όπως συμβαίνει στο πρώτο παράδειγμα που το παιδί φοβάται μια καινούρια εμπειρία. Η φοβία, είναι ένας έντονος και παράλογος φόβος για κάτι, ο οποίος είναι τόσο ισχυρός ώστε δυσκολεύει την καθημερινή ζωή του παιδιού, προκαλώντας του μεγάλη ένταση, όπως συμβαίνει στο δεύτερο παράδειγμα.


Ποθητού Μαρία

Σύμβουλος Γονέων & Ανάπτυξης Παιδιού

Συντονίστρια Σχολών Γονέων & Εφήβων

Παιδαγωγός Προσχολικής Αγωγής

Μέλος του Πανελληνίου Συνδέσμου Σχολών Γονέων

Διαβάστε περισσότερα: http://www.xamogelakia.com/news/%CE%BC%CE%B1%CE%BC%CE%AC-%CF%86%CE%BF%CE%B2%CE%AC%CE%BC%CE%B1%CE%B9-/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Designed By