προσφατα

Η γλώσσα κόκαλα τσακίζει…

Φορτωμένοι με τις υποχρεώσεις και τις ευθύνες της καθημερινότητας, πολλοί γονείς μιλούν συχνά απότομα στα παιδιά τους, αγνοώντας ότι κάποιες από τις εκφράσεις που μπορεί να χρησιμοποιήσουν πάνω στα νεύρα τους ή στην κούρασή τους, μπορούν να τραυματίσουν το παιδί. Γιατί όπως λέει και ο σοφός λαός: «η γλώσσα κόκαλα δεν έχει, και κόκαλα τσακίζει»…

Σίγουρα, η επικοινωνία με τα παιδιά είναι μια δύσκολη αποστολή, που γίνεται δυσκολότερη σε μία κάθε άλλο παρά εύκολη καθημερινότητα.

Πόσες φορές έχετε πιάσει τον εαυτό σας να νιώθει ενοχές για κάτι που είπατε στο παιδί σας πάνω στα νεύρα ή την κούρασή σας; Δεν έχει νόημα να αρχίσετε να μετράτε. Το σημαντικό είναι να προσπαθήσετε, την επόμενη φορά που θα είστε έτοιμος να ξεστομίσει κάποια από τις παρακάτω φράσεις, να συγκρατηθείτε!

Οι λέξεις που χρησιμοποιούμε είναι τα κριτήρια μέσα από τα οποία ένα παιδί αναπτύσσει την ταυτότητα και την προσωπικότητά του. Μια λέξη ή μια πολύ μικρή φράση μπορεί να μείνει αξέχαστη σε ένα παιδί και να κάνει να αισθανθεί το αίσθημα της απόρριψης, να το κάνει να πάρει διαφορετικά μηνύματα από αυτά που πρέπει και, γενικά, να έχει αρνητικά αποτελέσματα στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς του. Όπως τονίζει η Κλινικός- Σχολικός Ψυχολόγος Mres/MPhil, Cognitive Behavioral Therapist CBT, Cognitive Analytic Practitioner CAT, κυρία Μαρίνα Μπακρατσά, «για να μπορέσουμε να επικοινωνήσουμε δημιουργικά με το παιδί, οφείλουμε να καταλάβουμε όσο μας είναι δυνατό τον τρόπο που σκέπτεται και αισθάνεται τον κόσμο. Να δούμε με τα δικά του μάτια και να ακούσουμε με τα δικά του αυτιά».

Όλα, βέβαια, εξαρτώνται από την ηλικία και την ευαισθησία του κάθε παιδιού. Ας δούμε όμως κάποια χαρακτηριστικά παραδείγματα.

«Είσαι κακό παιδί».

Με το να επαναλαμβάνει ένας γονιός αυτή τη φράση, το παιδί θα πιστέψει ότι όντως είναι κακό και θα φροντίσει να ανταποκριθεί στην εικόνα που έχει ο γονιός για αυτό, υιοθετώντας την αντίστοιχη συμπεριφορά. Είναι πολύ σημαντικό, οι γονείς να εξηγήσουν με ήρεμο τρόπο στο παιδί ποια είναι τα λάθη του και γιατί θα πρέπει να σέβεται ορισμένους κανόνες. Η σκέτη κριτική, χωρίς καμία εξήγηση, είναι καταστροφική.

«Πάρ’ το μέσα, είμαι κουρασμένος/η».

Πολλές φορές, ένα παιδί περιμένει με ανυπομονησία όλη μέρα τη μαμά ή τον μπαμπά να γυρίσει από τη δουλειά, για να παίξουν μαζί. Όταν λοιπόν γυρνάει στο σπίτι, και το μόνο που ζητά είναι να μείνει το παιδί μακριά του, το παιδί απογοητεύεται. Όπως επισημαίνει η κυρία Μπακρατσά, «το παιδί δεν έχει τη δυνατότητα να μπει στη θέση του γονιού, να νιώσει τα αισθήματά του και να τον βοηθήσει όταν είναι κουρασμένος, εξαντλημένος ή νευριασμένος». Γι΄ αυτό και προτείνει στους γονείς, να οργανώνουν την καθημερινότητα και τις δουλειές τους με τέτοιον τρόπο, ώστε να τους μένει ώρα για παιχνίδι και ποιοτικό χρόνο με το παιδί. Η αδιαφορία προς το παιδί μπορεί να βιωθεί ως απόρριψη. Ως αποτέλεσμα, το παιδί είναι πιθανό να επιχειρήσει να τραβήξει την προσοχή σας κάνοντας αταξίες.  H ειδικός προτείνει επίσης στους γονείς να εξηγήσουν στο παιδί την έννοια της κούρασης, διαβεβαιώνοντάς το ότι, όταν ξεκουραστούν, θα επανέλθουν και θα περάσουν χρόνο μαζί του. Πολύ σημαντικό, τονίζει η κυρία Μπακρατσά, είναι και οι ίδιοι οι γονείς να σέβονται την κούραση των παιδιών, όταν την εκδηλώσουν.

«Αν δεν φας το φαγητό σου, θα έρθει ο μπαμπούλας (ο δράκουλας, η αλεπού, ο κακός ο λύκος κ.ο.κ.)».

Όλες οι φράσεις που επικαλούνται την παρουσία ενός τέρατος ή ενός φανταστικού τιμωρού έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην ψυχολογία του παιδιού. Οι γονείς δεν θα πρέπει να μιλάνε ποτέ στα παιδιά τους για μπαμπούλες και άλλες τρομακτικές υπάρξεις προκειμένου να τα πείσουν να σέβονται τους κανόνες. Με αυτές τις εκφράσεις, αυτό που «διδάσκετε» στο παιδί είναι την τακτική του χειρισμού, του ψέματος και του εκβιασμού.

«Δεν πειράζει, ασ’ το να το χαλάσει».

Το παιδί χρειάζεται σταθερά όρια. «Όπως βάζεις όρια στο παιδί για να διαφυλάξεις τη σωματική του ακεραιότητα, το παιδί χρειάζεται όρια και στη συμπεριφορά του, για να μπορέσει να προσαρμοστεί στην κοινωνική ζωή. Αν δεν μάθει να συντονίζεται στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος, θα έχει πάντοτε στη μετέπειτα ζωή του δυσκολίες προσαρμογής», τονίζει η ψυχολόγος. Προσοχή όμως! Η σταθερότητα στα όρια και η επιβολή κανόνων δεν θα πρέπει να φθείρει τη σχέση σας με το παιδί, μέσα από συνεχείς τσακωμούς και συγκρούσεις.

«Θα καταλάβεις όταν μεγαλώσεις».

Με τη φράση αυτή, οι γονείς, εκτός του ότι υποτιμούν το παιδί και το κρατούν σε απόσταση, δεν του παρέχουν καμία εξήγηση και το αφήνουν μετέωρο, με αποτέλεσμα να δίνει φανταστικές απαντήσεις από μόνο του ή, ακόμα χειρότερα, να τις αναζητά από τους επίσης αποπροσανατολισμένους συνομηλίκους του. Το παιδί αντιλαμβάνεται ότι υπεκφεύγουμε.

Μία λύση που προτείνει η ειδικός, είναι να του πούμε ότι δεν ξέρουμε, ότι θα το σκεφτούμε και θα το συζητήσουμε ξανά.

«Τελικά δεν θα πάμε».

Υποσχεθήκατε βόλτα μετά τη δουλειά, αλλά κάτι σας έτυχε και δεν προλαβαίνετε; Αν γενικά το πρόγραμμα της δουλειάς σας δεν είναι σταθερό και έρχεστε συχνά αντιμέτωπος με έκτακτες καταστάσεις, φροντίστε να μην δεσμεύεστε απέναντι στο παιδί. Ο γονιός πρέπει να είναι συνεπής απέναντι σε αυτά που λέει στο παιδί του, για να μάθει να τον εμπιστεύεται. «Αν ο γονιός δεν τηρεί τον λόγο του, δημιουργούνται στο παιδί αισθήματα ανασφάλειας, το παιδί δεν μπορεί να εμπιστευθεί τον γονιό του και μαθαίνει να είναι και το ίδιο ανεύθυνο», σημειώνει η κυρία Μπακρατσά.

Αν, παρ’ όλα αυτά, προκύψει κάτι έκτακτο και δεν μπορέσετε να τηρήσετε την υπόσχεσή σας, δεν ήλθε και το τέλος του κόσμου. Εξηγήστε στο παιδί, χωρίς ψέματα τον λόγο της ακύρωσης- θα καταλάβει, εφόσον πρόκειται για μια λογική εξήγηση.

«Όχι έτσι ρε βλάκα…κοίτα πως το κάνει το κοριτσάκι».

Δύο είναι τα λάθη στην παραπάνω πρόταση. Αφενός ο υποτιμητικός χαρακτηρισμός («βλάκα»), αφετέρου η σύγκριση. Το παιδί, όχι μόνο δεν θα βελτιώσει τη συμπεριφορά ή τις επιδόσεις του μέσα από τη σύγκριση (ό,τι κι αν είναι αυτό που τίθεται σε σύγκριση), αλλά σταδιακά θα αρχίσει να χάνει την εμπιστοσύνη στον εαυτό του.

«Κάθε άνθρωπος έχει τα δικά του χαρίσματα. Αντί λοιπόν να συγκρίνετε το παιδί σας με τα άλλα παιδιά, ενισχύστε αυτά που μπορεί να πετύχει», υπογραμμίζει η κυρία Μπακρατσά.

Πολλά παιδιά που οι γονείς απορρίπτουν τις προσπάθειές τους με υποτιμητικές εκφράσεις, μπαίνουν σε μια ατέρμονη διαδικασία αναζήτησης της αναγνώρισης, που μπορεί να τα ακολουθήσει ακόμη και στην ενήλικη ζωή τους.

«Είσαι ίδιος ο πατέρας σου/ ίδια η μάνα σου».

Πολλές φορές, οι γονείς για να κρατήσουν το παιδί μακριά από άσχημες συνήθειες και ενοχλητικές συμπεριφορές, χρησιμοποιούν ως μέτρο σύγκρισης τον άλλον γονέα. Όμως αυτό κρύβει έναν μεγάλο κίνδυνο: το παιδί να θεωρήσει ότι ο ένας από τους δύο γονείς του είναι απογοητευμένος με τον σύντροφό του και δεν τον αγαπάει και να ερμηνεύσει τη φράση ως απειλή: «Αν γίνεις σαν τη μητέρα/τον πατέρα σου, δεν θα αγαπάω ούτε εσένα!».

Επίσης, με αυτόν τον τρόπο αντικατοπτρίζονται οι σκέψεις και αντιλήψεις των γονιών για τα δύο φύλα και «περνούν» στα παιδιά. Επιπλέον, τα παιδιά μπορεί να μιμηθούν τον τρόπο έκφρασης των γονιών και να αρχίσουν να εκφράζονται με τον ίδιο τρόπο προς τους γονείς. Αυτό μπορεί να αποβεί καταστροφικό για τις σχέσεις μεταξύ των μελών της οικογένειας, αφού ενθαρρύνει την έλλειψη σεβασμού.

«Όλο ψέματα λες».

Όταν το παιδί είναι πολύ μικρό δεν λέει ψέματα εκουσίως. Καθώς δυσκολεύεται να διαχωρίσει την πραγματικότητα από τη φαντασία, μπορεί να διηγηθεί ατέλειωτες φανταστικές ιστορίες. Αυτό όμως είναι κάτι δημιουργικό και βοηθά το παιδί να καλλιεργήσει τη φαντασία του. Δεν το κάνει με σκοπό να εξαπατήσει τους άλλους. Το να του πείτε λοιπόν εμφατικά πως λέει ψέματα, δεν είναι σωστό. Η ειδικός συστήνει στους γονείς να εξηγήσουν ευγενικά στο παιδί ότι όταν λέει «ψέματα» οι άλλοι δεν θα το πιστεύουν ακόμη και όταν μετά πει την αλήθεια. Επίσης, θα πρέπει να δίνουν και οι ίδιοι το καλό παράδειγμα στο παιδί τους και να μην λένε ψέματα.

«Κάτσε σε ένα μέρος επιτέλους».

Υπάρχουν παιδιά που διαθέτουν περισσή ενεργητικότητα χρειάζονται κατάλληλο χώρο και άφθονο χρόνο για να εκτονωθούν. Είναι μάταιο και ανώφελο να απαιτήσουμε από ένα παιδί γεμάτο ζωτικότητα να παραμένει ήσυχο μέσα στο διαμέρισμα.

«Πού έχεις το μυαλό σου»;

Το παιδί δεν μπορεί να είναι προσεκτικό όποτε εμείς θέλουμε και στον βαθμό που το θέλουμε. Όταν το αναγκάζουμε να κάνει πράγματα που δεν το ενδιαφέρουν είναι φυσικό να μη προσέχει και να αφαιρείται. Συχνά, αυτό που είναι σημαντικό για το παιδί είναι ασήμαντο για τους μεγάλους και αυτό που είναι σημαντικό για τους μεγάλους, είναι ασήμαντο για το παιδί.

«Σταμάτα τα κλάματα».

Είναι φυσικό ένα μικρό παιδί να χρησιμοποιεί το κλάμα σαν όπλο για να πετύχει τον στόχο του. Αφήστε το να κλάψει ή προσπαθήστε να του αποσπάσετε την προσοχή με κάτι άλλο που το ενδιαφέρει. Μην επιμένετε να σταματήσει το κλάμα του. Βεβαιώστε το ότι το αγαπάτε και εξηγήστε του ήρεμα γιατί δεν μπορεί να γίνει αυτό που θέλει.

Μαρίνα Μπακρατσά
Κλινικός Σχολικός Ψυχολόγος Mres/Mhill
Γνωσιακός Συμπεριφορικός Θεραπευτής CBT,
Γνωσιακός Αναλυτικός Θεραπευτής CAT
Συνεργάτης του Ιατρικού Π. Φαλήρου
Συνεργάτης του Ευρωπαϊκού Σχολείου
Πύργου 11, Άνω Ηλιούπολη,
τηλ. 6937228005 & 6983734740
e-mail: marinbac@hotmail.com

http://lifepositive.gr/psixologia/glossa-kokala-tsakizei/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Designed By