προσφατα

Ελληνικό Πανεπιστήμιο: Kλείνει τα μάτια στη δυσλεξία

Γέλια, φωνές, γεµάτα αµφιθέατρα, συγγράµµατα και φυσικά… εξεταστική! Εικόνες και «καταστάσεις» απολύτως φυσιολογικές για τους φοιτητές… Ή µάλλον όχι για όλους…

Αναλογιστήκατε ποτέ πώς ανταπεξέρχονται στις φοιτητικές τους υποχρεώσεις εκείνα τα παιδιά που στο σχολείο παρουσίαζαν κάποιες µαθησιακές δυσκολίες, όπως για παράδειγµα η δυσλεξία;

Οι µαθησιακές δυσκολίες και ιδίως η δυσλεξία είναι ένα από τα ζητήµατα που απασχολούν µεγάλο αριθµό µαθητών. Τις περισσότερες φορές, ο γονιός ή το ίδιο το παιδί αντιλαµβάνεται από νεαρή ηλικία ότι κάτι δεν πάει καλά, κυρίως όταν βλέπει πως οι επιδόσεις του δεν είναι οι αναµενόµενες, αναλογικά µε τις ώρες που αφιερώνει για τα µαθήµατά του.

Συνήθως, κάποιος ειδικός παιδαγωγός βοηθά το παιδί, µαθαίνοντάς του να µελετά, να οργανώνει τις εργασίες του καθώς και µικρά κολπάκια συγκέντρωσης. Έτσι, κατορθώνει να φτάσει µέχρι το λύκειο και τις πανελλήνιες εξετάσεις, µε σκληρή δουλειά και συνεχή προσπάθεια. Φυσικά, βοηθός είναι και το ίδιο το σχολείο, που του δίνει τη δυνατότητα να εξετάζεται προφορικά, κάτι το οποίο είναι αποδεκτό και εφαρµοστέο στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστηµα.

Όλα καλά µέχρι εδώ… Ισχύει όµως το ίδιο και στα ανώτατα και τεχνολογικά εκπαιδευτικά ιδρύµατα της χώρας µας; Δυστυχώς όχι, καθώς ο µεγάλος αριθµός των φοιτητών ανά τµήµα, η ελλιπής νοµοθετική κάλυψη και µια αδιαφορία ίσως από την πλευρά του πανεπιστηµιακού κόσµου δυσχεραίνουν τη ζωή των φοιτητών µε µαθησιακές δυσκολίες.

Η Δρ. Αγλαΐα Σταµπολτζή, Ειδική δασκάλα, Διδάκτωρ Ειδικής Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας, Παιδαγωγικό Τµήµα Δηµοτικής Εκπαίδευσης, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών, εξηγεί το νοµοθετικό πλαίσιο που ισχύει –στα χαρτιά τουλάχιστον, τις αντικειµενικές δυσκολίες, καθώς και το τι θα µπορούσαν να κάνουν οι καθηγητές, αλλά και οι ίδιοι οι ενδιαφερόµενοι φοιτητές.

«Στην Ελλάδα, το τοπίο σε σχέση µε τους φοιτητές µε µαθησιακές δυσκολίες είναι κάπως θολό. Ο πρόσφατος, σχετικά, νόµος για την ειδική αγωγή στη χώρα µας (νόµος 2817/2000) ρυθµίζει θέµατα που σχετίζονται µε τη δυσλεξία στην πρωτοβάθµια και δευτεροβάθµια εκπαίδευση, χωρίς να υπάρχει καµία αναφορά στην τριτοβάθµια εκπαίδευση. Από την ανασκόπηση των νοµοθετικών διαταγµάτων και εγκυκλίων γύρω από τη δυσλεξία εντοπίστηκε µία µοναδική εγκύκλιος µε αριθµό Φ.142/83/7104/19.12.1990, η οποία έχει αποσταλεί προς τα πανεπιστηµιακά και τεχνολογικά ιδρύµατα τριτοβάθµιας εκπαίδευσης και η οποία αναφέρει: ‘επειδή το πρόβληµα των δυσλεξικών, που έχουν εισαχθεί στα Α.Ε.Ι και Τ.Ε.Ι παραµένει το ίδιο κατά τη διάρκεια των σπουδών τους, οι φοιτητές αυτοί πρέπει να εξετάζονται προφορικά στις τµηµατικές και πτυχιακές εξετάσεις, προκειµένου να είναι αποτελεσµατική η φοίτησή τους’. Αυτό όµως δεν σηµαίνει πως η εγκύκλιος εφαρµόζεται απαρέγκλιτα….

Σύµφωνα µε στοιχεία που έχουµε συλλέξει τα τελευταία χρόνια, ένας αριθµός µαθητών µε δυσλεξία φαίνεται να συνεχίζει στην τριτοβάθµια εκπαίδευση. Σε σύνολο 4.623 µαθητών από 55 λύκεια της ευρύτερης περιοχής της Αθήνας, η συχνότητα των επιτυχόντων στην τριτοβάθµια εκπαίδευση µε δυσλεξία ήταν 1,9% (0,5% στα Α.Ε.Ι και 1,4% στα Τ.Ε.Ι) το έτος 2001-2002. Επιπλέον, υπολογίζεται ότι για το σχολικό έτος 2003-2004 το ποσοστό των δυσλεξικών µαθητών στη δευτεροβάθµια εκπαίδευση ήταν 1,43% (4277 µαθητές σε σύνολο 647.736 µαθητών). Διαπιστώνουµε, εποµένως, ότι η παρουσία δυσλεξικών φοιτητών στην ελληνική τριτοβάθµια εκπαίδευση είναι πιθανή αλλά αδιερεύνητη πραγµατικότητα. Το Υπουργείο Παιδείας έχει θεσµοθετήσει την προφορική εξέταση ως µοναδική βοήθεια για τους δυσλεξικούς φοιτητές που περνούν στην τριτοβάθµια εκπαίδευση.

Τα αποτελέσµατα των ερευνών υποδεικνύουν πως οι παροχές για τους δυσλεξικούς φοιτητές στη χώρα µας εξαντλούνται στο µέτρο της προφορικής εξέτασης και στην παροχή γενικών συµβουλευτικών υπηρεσιών από ορισµένα ιδρύµατα, κι αυτό εκ των υστέρων και εφ’ όσον ζητηθεί από το φοιτητή. Και εκεί εντοπίζεται και το βασικότερο πρόβληµα. Η ενηµέρωση των τµηµάτων για τη δυσλεξία είναι υποτυπώδης και περιορίζεται στη γνώση των εγκυκλίων και των προεδρικών διαταγµάτων που αφορούν στη δυσλεξία. Επιπλέον, και οι ίδιοι οι φοιτητές διστάζουν να αποκαλύψουν τη µαθησιακή τους δυσκολία και προτιµούν να την κρατούν ‘κρυφή’ ώστε να µην αισθάνονται τις συνέπειες της διαφορετικότητας.

Σε οργανωτικό επίπεδο, η ετερογένεια στον τρόπο αντιµετώπισης του φαινοµένου της δυσλεξίας από τα Α.Ε.Ι και τα Τ.Ε.Ι οφείλεται στην έλλειψη γραπτής νοµοθετικής ρύθµισης που να διασαφηνίζει τα δικαιώµατα και τις υποχρεώσεις των δυσλεξικών φοιτητών και να αναφέρεται σε θέµατα ανίχνευσης, διάγνωσης και υποστήριξης αυτών στην τριτοβάθµια εκπαίδευση. Η δυσλεξία αντιµετωπίζεται ως ατοµικό πρόβληµα, χωρίς να υπάρχουν θεσµοθετηµένες πρακτικές κοινές για όλα τα ιδρύµατα τριτοβάθµιας εκπαίδευσης. Η προφορική εξέταση είναι η κατ’ εξοχήν εύκολη και ‘χαµηλού κόστους’ διευκόλυνση που υιοθετείται από τα πανεπιστηµιακά τµήµατα αντί άλλων αποτελεσµατικών και ουσιαστικότερων πρακτικών για την ικανοποίηση των εκπαιδευτικών αναγκών των δυσλεξικών φοιτητών.

Εποµένως, σε ιδεολογικό επίπεδο, είναι απαραίτητη η αλλαγή των στάσεων του εκπαιδευτικού προσωπικού απέναντι στη δυσλεξία και η αποδοχή της ιδέας ότι η δυσλεξία ακολουθεί το άτοµο διά βίου και επηρεάζει τις ακαδηµαϊκές και επαγγελµατικές του επιλογές, κάτι το οποίο καθίσταται σαφές και από το γεγονός ότι τα δυσλεξικά άτοµα τείνουν να επιλέγουν τα τεχνολογικά ιδρύµατα και όχι τα Α.Ε.Ι.»

Πώς µπορεί να διευκολυνθεί ο φοιτητής;

Η κυρία Σταµπολτζή εξηγεί πως «τα µεγάλα πανεπιστήµια του εξωτερικού προσφέρουν διαγνωστικές υπηρεσίες για τους φοιτητές εντός των πανεπιστηµίων και το κόστος βαραίνει τα ίδια τα ιδρύµατα. Ακόµα και οι φοιτητές που έχουν διάγνωση δυσλεξίας από τις προηγούµενες βαθµίδες εκπαίδευσης χρειάζεται να επαναξιολογηθούν µε την είσοδό τους στο πανεπιστήµιο, για να φανεί ποιες από τις ακαδηµαϊκές δυσκολίες τους εµµένουν και ποιες έχουν αντισταθµιστεί. Βέβαια, αυτό δεν συµβαίνει στη χώρα µας, όµως δεν είναι και τόσο δύσκολο να εφαρµοστεί.

Μια δεύτερη δέσµη µέτρων που θα µπορούσαν να παρθούν, αφορά στην τροποποίηση των µεθόδων διδασκαλίας προς όφελος των δυσλεξικών φοιτητών. Τα µέτρα που προτείνονται περιλαµβάνουν τη δυνατότητα ηχογράφησης των διαλέξεων, δανεισµό ηχογραφηµένων συγγραµµάτων από τη βιβλιοθήκη, διανοµή περιληπτικών σηµειώσεων των διαλέξεων, σχεδιάγραµµα των βασικών σηµείων της παράδοσης στον πίνακα, συνεχή καθοδήγηση στις γραπτές εργασίες, µικρότερη έκταση στις εργασίες, διάθεση των σηµειώσεων και των συγγραµµάτων στην αρχή του εξαµήνου.

Η έλλειψη ενηµέρωσης και εκπαίδευσης του διδακτικού προσωπικού της τριτοβάθµιας εκπαίδευσης σε θέµατα µαθησιακών δυσκολιών, πρέπει να αντιµετωπιστεί σε συνδυασµό µε την ύπαρξη ενός τουλάχιστον ειδικού στη δυσλεξία σε κάθε πανεπιστήµιο.

Μια τρίτη κατηγορία µέτρων αφορά στις εξετάσεις. Τα µέτρα αυτά εφαρµόζουν τα 2/3 των πανεπιστηµίων του εξωτερικού, αλλά ελάχιστα στη χώρα µας. Τα πιο διαδεδοµένα µέτρα είναι: επιπλέον χρόνος στις γραπτές εξετάσεις, προφορική αντί γραπτής εξέτασης, ηχογραφηµένες εκφωνήσεις θεµάτων, θέµατα τυπωµένα µε µεγάλη γραµµατοσειρά σε φύλλο µε χρωµατιστό φόντο, θέµατα µε τη µορφή ερωτήσεων πολλαπλών επιλογών, χρήση επεξεργαστή κειµένου την ώρα της εξέτασης.

Μια σηµαντική παράµετρος για τη διευκόλυνση των φοιτητών µε δυσλεξία είναι η χρήση της τεχνολογίας και των δυνατοτήτων που προσφέρει. Τα τελευταία χρόνια, παρατηρείται αύξηση της χρήσης τεχνολογικών βοηθηµάτων από όλους τους φοιτητές. Για τους δυσλεξικούς φοιτητές, ειδικότερα, τα οφέλη είναι µεγάλα. Ανάµεσα στα πιο δηµοφιλή τεχνολογικά µέσα περιλαµβάνονται: προγράµµατα επεξεργασίας κειµένου, ορθογράφοι, ηλεκτρονικά λεξικά τσέπης, προγράµµατα µετατροπής ήχου σε κείµενο, συστήµατα µετατροπής κειµένου σε ήχο (δίνουν τη δυνατότητα να ακούς το κείµενο που ‘διαβάζεται’ από τον υπολογιστή), σαρωτές, δηµοσιογραφικά µαγνητόφωνα, φορητοί υπολογιστές».

Αυτό βέβαια που είναι πραγµατικά απαραίτητο, είναι η παροχή συµβουλευτικής βοήθειας σε ατοµικό ή οµαδικό επίπεδο για τους δυσλεξικούς φοιτητές. «Ιδιαίτερα κρίσιµες περίοδοι για φοιτητές µε µαθησιακές δυσκολίες είναι το διάστηµα µετά τη διάγνωση, όπου καλούνται να ενσωµατώσουν στην εικόνα του εαυτού τους το νέο δεδοµένο της δυσλεξίας, το πρώτο έτος του πανεπιστηµίου, όπου πρέπει να προσαρµοστούν στις ακαδηµαϊκές απαιτήσεις και στον τρόπο λειτουργίας της νέας εκπαιδευτικής βαθµίδας και το διάστηµα πριν από τις εξετάσεις, λόγω του αυξηµένου διαβάσµατος, της πίεσης και του άγχους. Στις τρεις αυτές περιόδους είναι σηµαντική η ψυχολογική στήριξη και η συµβουλευτική βοήθεια.

Στο πλαίσιο της συµβουλευτικής, οι δυσλεξικοί φοιτητές µπορούν να ωφεληθούν από τεχνικές διαχείρισης κρίσεων, στρατηγικές αποτελεσµατικής µελέτης, τεχνικές διαχείρισης άγχους και εκµάθηση τρόπων ορθολογικής χρήσης του χρόνου», τονίζει η κυρία Σταµπολτζή.

 Πρακτικές συµβουλές για να µην σας φανεί το πανεπιστήµιο… βουνό

    Ενηµερώστε το πανεπιστήµιο ότι αντιµετωπίζετε κάποια µαθησιακή δυσκολία και προσκοµίστε τα δικαιολογητικά που το αποδεικνύουν
    Ζητήστε από τους καθηγητές να σας δίνουν το υλικό των διαλέξεων όσο το δυνατόν συντοµότερα, για να έχετε χρόνο να το µελετήσετε
    Χρησιµοποιείτε µαγνητόφωνο για τις διαλέξεις, έτσι ώστε να έχετε τη δυνατότητα να τις ακούτε ξανά και ξανά για να τις εµπεδώσετε
    Σηµειώνετε πάντα στα γραπτά σας ότι αντιµετωπίζετε κάποια µαθησιακή δυσκολία, ώστε να µην λαµβάνονται υπόψη τυχόν ορθογραφικά λάθη
    Ζητήστε, αν είναι δυνατόν, να καταρτίζετε ένα πλάνο των απαντήσεων στις γραπτές εξετάσεις και στη συνέχεια να εξετάζεστε προφορικά
    Προτιµήστε τις οµαδικές εργασίες. Η υποστήριξη και η βοήθεια των συµφοιτητών σας θα είναι πολύτιµη.

Η δυσλεξία δεν είναι ντροπή… Είναι µια απλή δυσκολία που µπορεί να αντιµετωπίσει ο οποιοσδήποτε. Αυτό δεν σηµαίνει ότι το νέο άτοµο πρέπει να αποµονωθεί ή να στερηθεί την ευκαιρία να σπουδάσει και να εργαστεί στον τοµέα που το ενδιαφέρει…

Αγλαΐα Σταµπολτζή,
Ειδική δασκάλα, Διδάκτωρ Ειδικής Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας, Παιδαγωγικό Τµήµα Δηµοτικής Εκπαίδευσης, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών.
Άνδρου 3, 151 21 Πεύκη, Αθήνα
τηλ & φαξ: 210-61 28 597, 6981 449969

http://lifepositive.gr/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Designed By