προσφατα

Προγράμματα Μουσικής Αγωγής για παιδιά με Ειδικές Ανάγκες

3ο Πανελλήνιο Επιστημονικό Συνέδριο Ειδικής Αγωγής
Σπετσιώτης Μ. Γιάννης, Σχολικός Σύμβουλος Ειδικής Αγωγής - Μουσικοπαιδαγωγός
Πατσαντζόπουλος Κώστας, Καθηγητής Μουσικής - Μουσικοπαιδαγωγός

Σημαντική θεωρείται η συμβολή της μουσικής αγωγής στα προγράμματα αποκατάστασης των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Στο θεραπευτικό τομέα, αλλά και στο μαθησιακό και ψυχαγωγικό, το μάθημα της μουσικής συμβάλλει στην αναβάθμιση και ενίσχυση των ικανοτήτων των μαθητών ανεξάρτητα από το πρόβλημα που μπορούν να παρουσιάσουν.

Ως ιδιαίτερο μάθημα η μουσική αγωγή αλλά και ως ξεχωριστή δραστηριότητα προσφέρει πολλές δραστηριότητες έκφρασης στα ΑΜΕΑ.
Το πρόγραμμα που θα παρουσιάσουμε περιλαμβάνει στοιχεία Θεωρητικής και Πρακτικής προσέγγισης για πέντε κατηγορίες μαθητών που έχουν:

-Νοητική καθυστέρηση
-Αισθητηριακές αναπηρίες (Τυφλά - κωφά )
-Εγκεφαλική Παράλυση
-Προβλήματα συμπεριφοράς
-Διάχυτη εξελικτική διαταραχή


Ως εισαγωγή στην παρουσίαση ξεκινάμε προσεγγίζοντας τους όρους μουσική ευαισθησία και μουσική επιδεξιότητα των ΑΜΕΑ.
Με τον όρο μουσική ευαισθησία εννοούμε:

a) Την ευχάριστη αντίδραση του ατόμου σε κάποιο μουσικό ερέθισμα και

β) Την ιδιαίτερη εκείνη διάθεση που προκαλείται στο άτομο από το άκουσμα ενός μουσικού κομματιού που παίζει κάποιο μουσικό όργανο ή τραγουδάει η ανθρώπινη φωνή.
Η μουσική ευαισθησία δεν έχει σχέση με την νοημοσύνη και υπάρχει στους ζωντανούς οργανισμούς, ανώτερους και κατώτερους και φυσικά στον άνθρωπο.
Η μουσική επιδεξιότητα έχει σχέση με το ταλέντο και τη φυσική κλίση. Είναι δύναμη που αναπτύσσεται και εξελίσσεται με την άσκηση και χαρακτηρίζει τον άνθρωπο.
Άλλο λοιπόν πράγμα η μουσική ευαισθησία και άλλο η μουσική επιδεξιότητα. Η διαφορά αυτή των δύο όρων σε πρακτικό επίπεδο έχει ιδιαίτερη σημασία και σπουδαιότητα για την εκπαίδευση των παιδιών με ειδικές ανάγκες και γενικά αποτελεί πολύ δραστικό «φάρμακο» για την καθόλου αγωγή.
γ) Τα άτομα με ειδικές ανάγκες δεν είναι περισσότερο ή λιγότερο ευαίσθητα ή τρυφερά από τα άλλα, αντιδρούν δε και αποχτούν μουσικές εμπειρίες όπως τα “κανονικά” άτομα. Με τη μουσική βοήθεια μπορούν να εκφραστούν, να επικοινωνήσουν καλύτερα και να πραγματοποιήσουν πολύ σημαντικά πράγματα. Ορισμένα μάλιστα από αυτά, έχουν και διατηρούν ανυπολόγιστες μουσικές επιδεξιότητες, που συνήθως είναι εξασθενημένες ή μπλοκαρισμένες και πολλές φορές καταστρέφονται εξαιτίας της αναπηρίας..
Όπως λοιπόν, γενικότερα, με την κατάλληλη αγωγή και εκπαίδευση επιδιώκουμε να ανακαλύψουμε, να εξελίξουμε και να αναπτύξουμε στο ανώτερο δυνατό επίπεδο τις λανθάνουσες δυνάμεις που υπάρχουν στο παιδί, το ίδιο και με τη μουσική αγωγή και εκπαίδευση προσπαθούμε τις όποιες μουσικές επιδεξιότητες που υπάρχουν, να τις απαλλάξουμε από τους παράγοντες εκείνους που τις καθιστούν δύσκολες ως αδύνατες να εκδηλωθούν .
Μπορούμε να διακρίνουμε πέντε κατηγορίες παιδιών ανάλογα με τη μουσική ευαισθησία και επιδεξιότητα.

1. Παιδιά, που έχουν μουσική ευαισθησία και μουσική επιδεξιότητα. Έχουν κλίση, όρεξη και κίνητρο για μελέτη. Τα παιδιά αυτά μπορούν να αναπτύξουν σε υψηλό βαθμό τις μουσικές τους δυνατότητες.
2. Παιδιά, που έχουν σε μικρό βαθμό τη μουσική ευαισθησία αλλά που κατέχουν και διατηρούν σε υψηλό βαθμό τη μουσική επιδεξιότητα. Αυτά μπορούν να γίνουν καλοί εκτελεστές μουσικών οργά νων, μπορούν να τραγουδούν καλά και να αποκομίζουν ιδιαίτερη χαρά και ικανοποίηση από αυτό που κάνουν και που ασφαλώς συμβάλλει στην ψυχική τους ισορροπία.
3. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν τα παιδιά που δεν έχουν σε ικανοποιητικό βαθμό ούτε το ένα ούτε το άλλο. Είναι μπλοκαρισμένα συγκινησιακά και παράλληλα αρνητικά και αδιάφορα. Η κοινωνικότητα τους είναι φτωχή και χρειάζεται ενίσχυση με ανάλογη παρέμβαση.

Μπορούμε τα παιδιά αυτά να τα εντάξουμε σε ομάδες που ασχολούνται με δημιουργική μουσική και να παίρνουν μέρος σε μουσικά δρώμενα. Τα δρώμενα αυτά με τις δραστηριότητες που περιέχουν μπορούν να ξυπνήσουν στα παιδιά που συμμετέχουν κλίσεις, που πιθανόν να υπάρχουν και αν αποχτήσουν μουσικά ενδιαφέροντα.
4. Παιδιά που για λόγους γενικής ανάπτυξης ( φυσικούς και ψυχολογικούς) τοποθετούνται αρνητικά στη μουσική και αντιδρούν σ’ αυτή. Για παράδειγμα η ακρόαση κάποιων μουσικών ήχων, η συχνότητα, η σύσταση ή η έντασή τους μπορούν να τα ενοχλήσουν, να τα διαταράξουν και ακόμη να αναστατώσουν την ακουστικότητα τους. Από την άλλη πλευρά μπορούν να τα κάνουν να απορρίψουν τη μουσική.

Στις παραπάνω περιπτώσεις που δημιουργείται αντίδραση στη μουσική υπάρχει κάποια αιτία που κρίνεται απαραίτητο να εξακριβωθεί και να διερευνηθεί. Είναι δε πιθανό να οδηγήσει σε πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με τις διαταραχές που δεν είχαν διαγνωσθεί.
5. Στην τελευταία κατηγορία ανήκουν τα παιδιά που έχουν μουσική ευαισθησία αλλά δεν έχουν μουσική επιδεξιότητα και την ανάλογη επιτηδειότητα. Αυτά τα παιδιά είναι αρκετά σε βαθμό και συχνά αποτελούν τις πιο δυσάρεστες περιπτώσεις π.χ. αρέσει σε ορισμένα να τραγουδούν, αλλά ξεφωνίζουν, δεν μπορούν να συγχρονιστούν, να κρατήσουν το ρυθμό, να διακρίνουν τους ήχους κ.λ.π.
Στις περιπτώσεις αυτές τα παιδιά έχουν ανάγκη από πολλές καθοδηγούμενες μουσικές εμπειρίες.
Συχνά η μουσική ευαισθησία δεν ανακαλύπτεται εύκολα επειδή δεν υπάρχουν σημάδια μουσικών ικανοτήτων, και τα δύο αυτά χαρακτηριστικά συγχέονται. Ψυχολόγοι και μουσικοί συμφωνούν ότι η μουσική ευαισθησία βασίζεται σε μια συναισθηματική ανταπόκριση στη μουσική, η οποία δεν είναι δυνατόν να μετρηθεί επιστημονικά.

Υπάρχουν, βέβαια, ορισμένα τεστ, τα οποία “μετρούν” το μουσικό ταλέντο, όχι όμως από την σκοπιά της συναισθηματικής ανταπόκρισης αλλά από αυτή της αντιληπτικής ικανότητας του ακροατή.

Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι, ακόμα και έμπειροι μουσικοί δεν τα καταφέρνουν πολύ καλά στα συγκεκριμένα τεστ, ίσως επειδή είναι “εξαρτημένοι” από την ερμηνεία των ήχων και δεν μπορούν να τους διαχωρίσουν από το συναισθηματικό και πνευματικό τους περιεχόμενο.
Τα μουσικά επιτεύγματα ενός παιδιού με ειδικές ανάγκες συνδέονται άμεσα με την κατάσταση του και σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι ιδιαιτέρως αξιόλογα. Παρόλα αυτά, τα αποτελέσματα, τα οποία επιτυγχάνονται φτάνουν βαθύτερα από όσο θα μπορούσε ποτέ να δείξει το επίπεδο της μουσικής ικανότητας.


Αν επιθυμούμε να εξετάσουμε τη μουσική ευαισθησία ενός παιδιού με ειδικές ανάγκες για θεραπευτικούς σκοπούς, είναι προτιμότερο να παρακολουθήσουμε την αυθόρμητη αντίδρασή του σε οποιαδήποτε μουσική που έχει αντίκτυπο στο μυαλό και τα συναισθήματά του. Μ’ αυτόν τον τρόπο καθίσταται δικαιότερη η εκτίμηση της μουσικής ευαισθησίας του παιδιού, που χωρίς αυτή δεν είναι δυνατή η πολύτιμη χρήση της Μουσικοθεραπείας

http://www.specialeducation.gr/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Designed By