προσφατα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Η ομιλία είναι η ηχητική έκφραση του εσωτερικού μας λόγου και είναι συνδεδεμένη με τη σκέψη και τη νόηση.
Είναι καθοριστικός ο ρόλος της ομιλίας στην αλληλεπίδραση του παιδιού με το περιβάλλον, τους ενήλικες αλλά και τους συνομηλίκους του. Μέσω της ομιλίας επιτυγχάνεται η οριοθέτηση του εγώ, η ανάπτυξη των κοινωνικών σχέσεων, η αυτοεκτίμηση, και η αυτονομία του παιδιού.
Η αλληλεπίδραση του παιδιού με την ομιλία ξεκινά πολύ νωρίς από την εμβρυακή ηλικία, αναπτύσσεται κατά την βρεφική και ολοκληρώνεται κατά την νηπιακή και παιδική ηλικία. Είναι σημαντικό λοιπόν κατά την εξελικτική της πορεία να διασφαλίζονται οι απαραίτητες προϋποθέσεις για τη ομαλή πορεία της ανάπτυξης της ομιλίας ώστε το παιδί να κατακτήσει τις βασικές δομές της μητρικής του γλώσσας.
Η επικοινωνία βοηθά πρωταρχικά στην εξυπηρέτηση των βασικών βιολογικών αναγκών του παιδιού. Μέσω της ομιλίας εκφράζει επιθυμίες, ανάγκες, πόνο, τους φόβους του, τα συναισθήματα του, ιδέες και απόψεις.



1. ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΑΔΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ
Ο ρυθμός ανάπτυξης του κάθε παιδιού είναι διαφορετικός. Τα παιδιά κατακτούν τη γλώσσα με διαφορετικούς ρυθμούς, ωστόσο υπάρχουν κάποια τυπικά ορόσημα και στάδια της γλωσσικής εξέλιξης σε κάθε ηλικία.
Από τους ήχους στις λέξεις
Το πρώτο αισθητήριο όργανο που αναπτύσσεται στο έμβρυο είναι το αυτί. Το έμβρυο εκτίθεται ακούει και ανταποκρίνεται στους ήχους της μαμάς του (γέλιο, τρυφερή ομιλία,
νανουρίσματα).
Το πρώτο κλάμα (σηματοδοτεί την έναρξη ικανότητας επικοινωνίας με τον έξω κόσμο) ,
το γέλιο και η αντίδραση στην φωνή των γονέων είναι τα πρώτα αναπτυξιακά ορόσημα
της ομιλίας. Συνειδητοποιεί ότι το κλάμα είναι το μέσο για να ανταποκριθούν οι γύρω
του στις ανάγκες και τα συναισθήματά του.
Εμβρυακή ηλικία – 4 μηνών
Το μωρό είναι ένα πολύ κοινωνικό πλάσμα που απορροφά σα σφουγγάρι τις πληροφορίες και τα ερεθίσματα που το βομβαρδίζουν καθημερινά μέσω τις αλληλεπίδρασης με τους γονείς του. Γι’ αυτό η μίμηση σ’ αυτό το στάδιο είναι σημαντική για την έναρξη της ομιλίας.
Η ομιλία μαθαίνεται και καλλιεργείται. Μελέτες έχουν δείξει την άμεση σχέση τις έκθεσης του παιδιού σε ένα πλούσιο γλωσσικό περιβάλλον και της γρήγορης ανάπτυξης της ομιλίας.
• Αρχίζουν οι πρώτοι μωρουδιακοί διάλογοι με την άρθρωση φωνηέντων, ψελλισμάτων και τιτιβισμάτων.
• Αντιλαμβάνεται τις παύσεις και την εναλλαγή σειράς των συνομιλητών που είναι βασικοί κανόνες του διαλόγου.
• Είναι ικανά να παράγουν πολλούς ήχους ως έμφυτη ικανότητα όπου έρευνες απέδειξαν ότι είναι κοινοί σε όλο τον κόσμο. Σταδιακά τις διαφοροποιούν λόγω της έκθεσής τους σε ένα συγκεκριμένο γλωσσικό περιβάλλον.
• Σε αυτό το στάδιο εκπαιδεύονται οι πνεύμονες, ο φάρυγγας και οι αρθρωτές ώστε η εκπνοή του αέρα να μετατραπεί σε ομιλία.
• Γελάνε και συσπάνε τα χείλη και τη γλώσσα προσπαθώντας να μιμηθούν τις αρθρωτικές κινήσεις των γονέων.
• Τα βρέφη πειραματίζονται φωνητικά βγάζοντας σύντομες κραυγές, τσιρίζοντας, παίζοντας με τις ήχους συνθέτοντας τους σε μακρόσυρτες φωνηεντικές ακολουθίες ( αααααα, οοοοοοο) ωσότου αποκτήσουν λεκτικό νόημα.
• Αντιδρούν σε ήχους και στρέφουν το κεφάλι τους προς την πηγή του ήχου
5 – 6 μηνών
• Διαφοροποιούν το κλάμα τους ανάλογα με την έκφραση της ανάγκης που θέλουν να ικανοποιήσουν
• Ξεχωρίζουν τον τόνο της φωνής (φιλική, αυστηρή).
• Τραβούν την προσοχή τους παιχνίδια που παράγουν διάφορους ήχους και πειραματίζονται με την γλώσσα και το στόμα για να προκαλέσουν διάφορους ήχους.
• Παράγουν τα πρώτα σύμφωνα και δημιουργούν μία βάση δεδομένων από ήχους που επαναλαμβάνουν διαρκώς.
• Το πρώτο λεξιλόγιο απαρτίζεται από συλλαβές φωνηέντων και συμφώνων. Αρχίζουν και συνδέουν αυτό το πρώτο λεξιλόγιο με διάφορα γεγονότα για να εκφράσουν τα συναισθήματά τους. Έτσι δίνουν το πρώτο νόημα στις εκφορές τους.
7 – 9 μηνών
• Εκτός από τους ήχους που κάνουν με τα χείλη (μπα,μα) παράγουν και ήχους που προέρχονται από τη γλώσσα ( τα, ντα ).
• Οι μακρόσυρτες εκφορές τους αποκτούν προσωδιακά στοιχεία μιας πραγματικής πρότασης. (ρυθμός, κυματισμός)
• Παράγουν ήχους που μοιάζουν με λέξεις
10 -16 μηνών
• Γυρίζουν όταν ακούν το όνομά τους
• Αναπτύσσουν τις δεξιότητες του ακροατή και ακούνε για να μαθαίνουν
• Η γλώσσα του σώματός τους εξελίσσεται μέσω των χειρονομιών και των κινήσεων και μοιάζει σα να συζητούν
• Αντιλαμβάνονται ότι υπάρχουν καλύτεροι τρόποι από το κλάμα για να αποκτήσουν αυτό που θέλουν
• Αναπαράγουν σκόρπιους ήχους της μητρικής τους γλώσσας και η ομιλία αποκτά μουσικότητα
• Συνειδητοποιούν ότι δεν χρειάζεται να επαναλαμβάνουν πολλές φορές τις ίδιες συλλαβές και η ομιλία τους απαρτίζεται από δισύλλαβους σταθερούς ήχους
• Κάνουν την πιο μεγάλη τους ανακάλυψη συνδέουν τις πρώτες τους λέξεις με τα πρόσωπα
• Ανταποκρίνονται στο άκουσμα γνώριμων καθημερινών λέξεων
• Προτιμούν τις πλούσιες φωνές από τις άτονες και άχρωμες
• Ανταποκρίνονται εύκολα σε παιχνίδια με τραγούδια
• Προσπαθούν να μιμηθούν ηχομιμητικές λέξεις (ήχους ζώων, συσκευών, μεταφορικών μέσων)
• Χρησιμοποιούν λέξεις σύντομες χωρίς να τις αρθρώνουν σωστά
2 ετών
• Από 18 μηνών έως 2 ετών η γλωσσική ανάπτυξη των παιδιών είναι ραγδαία
• Ακούνε τις συζητήσεις των άλλων από απόσταση και κατανοούν την απλοποιημένη ομιλία
• Χρησιμοποιούν μικρές φράσεις
• Κατανοούν απλές οδηγίες
• Κατονομάζουν οικεία αντικείμενα και ενέργειες
• Κουβεντιάζουν μόνα τους ή με τα παιχνίδια τους
3 – 4 ετών
• Σε αυτή την ηλικία δυσκολεύονται να εκφράσουν τις σκέψεις τους και μπορεί να παρουσιάσουν φυσιολογικό τραυλισμό
• Τους αρέσει να ακούνε παραμύθια
• Δείχνουν ενδιαφέρον για τους ήχους του σπιτιού αλλά και για τους περιβαλλοντικούς ήχους
• Ακούνε ήχους από την τηλεόραση και ραδιόφωνο στην ίδια ένταση με τους ενήλικες
• Ανταποκρίνονται σε κάλεσμα από άλλο δωμάτιο
• Διηγούνται γεγονότα στο παρόν
• Συμμετέχουν σε συζητήσεις
• Κάνουν ερωτήσεις
• Απαντούν σε ερωτήσεις και εκτελούν σύνθετες εντολές
• Παράγουν προτάσεις 4-5 λέξεων
• Χρησιμοποιούν πληθυντικό και προθέσεις
4-5 ετών
• Η ομιλία τους μοιάζει πολύ με των ενηλίκων
• Ο λόγος τους έχει σωστή γραμματική και σύνταξη
• Μπορούν να κάνουν ερωτήσεις να προστάζουν και να εκφράσουν άρνηση
• Η άρθρωσή τους είναι καθαρή αν και μπορεί να μην παράγουν σωστά ακολουθίες συμπλεγμάτων
• Σχηματοποιείται η ομιλία τους σε προτάσεις οχτώ η περισσότερων λέξεων
• Διηγούνται ιστορίες
• Έχουν πλούσιο λεξιλόγιο (υπερβαίνει τις 1000 λέξεις)
• Αναφέρονται στο παρελθόν και το μέλλον
• Διευρύνονται τα ενδιαφέροντα τους γύρω από την ομιλία
6 ετών
• Έχει αναπτυχθεί η ομιλία του παιδιού
• Προφέρουν όλα τα σύμφωνα και τα συμπλέγματά τους
• Η ομιλία του δεν παρουσιάζει συντακτικά, γραμματικά και αρθρωτικά λάθη
• Είναι έτοιμο να έρθει σε επαφή με τη γραπτή επικοινωνία
• Χρησιμοποιεί ρηματικούς χρόνους (ενεστώτα, αόριστο, μέλλοντα)
• Χρησιμοποιεί γύρω στις 2500 λέξεις
• Έχει αναπτύξει τη δεξιότητα του χρονικού προσανατολισμού με τη χρήση χρονικών εννοιών(σήμερα, χθες, αύριο) και μπορεί να αφηγηθεί ιστορία με αρχή-μέση-τέλος
7 -11 ετών
• Αποκτά λογική σκέψη
• Μπορεί να διαφοροποιήσει την έκφρασή του στο προφορικό και στο γραπτό λόγο
• Έχει αναπτύξει πραγματολογικές δεξιότητες προσαρμόζοντας την ομιλία του βάση της σχέσης του με τον ενήλικα, την ηλικία και τις γνώσεις του συνομιλητή του

ΗΛΙΚΙΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΗΣ ΤΩΝ ΦΩΝΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ
(βάση της έρευνας του Πανελλήνιου Συλλόγου Λογοπεδικών: « Η Φωνητική και Φωνολογική
Εξέλιξη των παιδιών στην Ελλάδα» www.logopedists.gr
I. ΣΤΑΔΙΟ
2.6 - 3.0 ετών
m (n) N
p b t (d) c N K g
(f)(v) (ç) (N) (x) (γ)
(l) (N)
m n N
p b t d c N K g
(f) v (θ) (δ) (s) (z) ç N x γ
(ts)(dz)
(N)
III. ΣΤΑ/ΙΟ
3.6 - 4.Ο
m n N
p b t d c N K g
f v (θ) (δ) s z ç N x γ
(ts)(dz)
l (N)
IV. ΣΤΑ/ΙΟ
4.0 – 4.6
m n N
p b t d c N K g
f v θ δ s z ç N x γ
(ts)(dz)
l (r) N
V. ΣΤΑ/ΙΟ
4.6 – 5.0
m n N
p b t d c N K g
f v Θ δ s z ç N x γ
ts dz
l (r) N
VI. ΣΤΑ/ΙΟ
5.0 - 5.6
m n N
p b t d c N K g
f v Θ δ s z ç N x γ
ts dz
l (r) N
VII. ΣΤΑ/ΙΟ
5.6 – 6.0
m n N
p b t d c N K g
f v Θ δ s z ç N x γ
ts dz
l r N
ΗΛΙΚΙΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΥΜΠΛΕΓΜΑΤΩΝ
ΗΛΙΚΙΑ ΣΥΜΠΛΕΓΜΑΤΑ ΣΥΜΦΩΝΩΝ
3,6 - 4,0 sp pl kl vl kn pn pç vγ
4,0 – 4,6 ft st sk sc ps ks xt tr kr δN zm mn
4,6 – 5,0 sf vr dr xn zγ ft
5,0 – 5,6 γl γr str
5,6 – 6,0 δr θr xtr (δεν κατακτήθηκε)
i. Οι ήχοι είναι οργανωμένοι σε ζεύγη ( π.χ. π-μπ, τ-ντ, φ-β, σ-ζ ) με κοινό τόπο άρθρωσης (π.χ. χειλικά) αλλά με διαφορετικό τρόπο (ηχηρό άηχο). Στους ηχηρούς ήχους υπάρχει δόνηση των φωνητικών χορδών ενώ στους άηχους οι Φ.Χ δε δονούνται.
ii. Για τους ήχους ν, λ, κ, γκ, χ ,γ, υπάρχουν δύο φωνητικές εκφάνσεις με διαφορετικούς τόπους άρθρωσης.
N = νια, N = λια
c = κ όταν ακολουθείται από ι και ε
N = γκ όταν ακολουθείται από ι και ε
ç = χ όταν ακολουθείται από ι και ε
N = γ όταν ακολουθείται από ι και ε

2. ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΜΙΛΙΑΣ
Το κοινωνικό περιβάλλον, οι συνθήκες ζωής, και οι παραδόσεις επηρεάζουν θετικά η αρνητικά τη γλωσσική εξέλιξη ενός παιδιού. Fστόσο υπάρχουν διαφορές ως προς την ηλικία έναρξης και ανάπτυξης της ομιλίας. Κάποια παιδιά καθυστερούν να μιλήσουν και επικοινωνούν με χειρονομίες που συνοδεύονται από ήχους. Ενώ κάποια άλλα κατανοούν τον προφορικό λόγο αλλά δυσκολεύονται κατά την εκφορά του. Ήπιες μορφές φωνολογικής διαταραχής και διαταραχών λόγου σε παιδιά προσχολικής ηλικίας είναι συνήθεις και θεωρούνται φυσιολογικές αποκλίσεις. Όταν όμως υπερβαίνουν τις φυσιολογικές αποκλίσεις τότε είναι απαραίτητη η έγκαιρη διάγνωση με σκοπό την ειδική παρέμβαση και αντιμετώπιση των δυσκολιών.
ΔΥΣΛΑΛΙΑ
Είναι η διαταραχή στην οποία ένα φώνημα ή περισσότερα καθώς και συνδυασμοί φωνημάτων της μητρικής γλώσσας του παιδιού δεν σχηματίζονται σωστά, αλλοιώνονται, αντικαθίστανται από άλλα φωνήματα ή και παραλείπονται τελείως. Η παραγωγή ενός φωνήματος έχει φωνητική (άρθρωση) και φωνολογική διάσταση.
ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΕΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ
(φωνολογική διαταραχή, φωνολογική καθυστέρηση, διαταραχές στη φωνολογική ενημερότητα)
Κατά την εξέλιξη της ομιλίας ένα ποσοστό παιδιών παρουσιάζει καθυστέρηση η δυσνόητη ομιλία χωρίς να υπάρχει οργανική βλάβη.
Το παιδί παρουσιάζει ανοργάνωτο η ανώριμο φωνολογικό σύστημα βάσει της χρονολογικής του ηλικίας. Με τρόπο συστηματικό απλοποιεί την ομιλία του με αποτέλεσμα να είναι δυσνόητη και κατανοητή μόνο από το οικείο του περιβάλλον.
Η ομιλία του χαρακτηρίζεται ως ¨μωρουδιακή ομιλία¨ - baby talking. Το πρόβλημα είναι αντιληπτικό και εστιάζεται στην επεξεργασία και στην οργάνωση των ήχων σε λέξεις.
Το παιδί μπορεί να σχηματίσει τα φωνήματα αλλά δεν μπορεί να αντιληφθεί τα διαφοροποιητικά χαρακτηριστικά τους σε σχέση με άλλα φωνήματα ως τον τρόπο και τόπο άρθρωσής τους. Γι αυτό δυσκολεύεται στην παραγωγή και σύνθεση των φωνημάτων σε λέξεις.
Το φωνολογικό σύστημα οργανώνει και ταξινομεί τους ήχους σε λέξεις βάση φωνοτακτικών κανόνων. Το παιδί σταδιακά ενεργοποιεί και αναπτύσσει το φωνολογικό του σύστημα. Για αυτό στα αρχικά στάδια απλοποιεί τις λέξεις εφαρμόζοντας συγκεκριμένες διαδικασίες απλοποίησης:
Πτώση συλλαβής (οι 3/σύλλαβες λέξεις γίνονται 2/σύλλαβες)
Χρησιμοποιεί απλές συλλαβικές δομές (ΣΦ σύμφωνο-φωνήεν)
Πτώση συμπλέγματος (παραλείπει το σύμπλεγμα)
Πτώση φωνήματος
Αντικατάσταση φωνημάτων
Αλλοίωση φωνημάτων
Αντιμετάθεση και επένθεση.
Μεγαλώνοντας όμως μειώνει σταδιακά τις διαδικασίες απλοποιήσεις και μιλάει καθαρά
όπως οι ενήλικες.

ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΕΣ ΑΡΘΡΩΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ
Δυσνόητη ομιλία λόγω αλλοίωσης φωνημάτων, ελλιπή ακρίβεια των αρθρωτικών κινήσεων, δυσκολία εκφοράς φωνημάτων και ακολουθίας φωνημάτων για την παραγωγή λέξης. Το πρόβλημα είναι καθαρά κινητικό.
i. Αρθρωτικές διαταραχές:
Οφείλονται σε λειτουργικά αίτια: λανθασμένα μοντέλα άρθρωσης (ελλιπές γλωσσικό ερέθισμα από το οικογενειακό περιβάλλον) του τρόπου άρθρωσης και τοποθέτησης των αρθρωτών. Μπορεί να είναι ελαφράς, μέτριας ή και σοβαρής μορφής.
• Δυσκολία ή αδυναμία παραγωγής ενός συγκεκριμένου φωνήματος
• Δυσκολία ή αδυναμία παραγωγής ομάδας φωνημάτων.
Ή νευρολογικά, ανατομικά, οργανικά αίτια (αυτιά, χείλη, γλώσσα, δόντια, υπερώα, φάρυγγα) .
Δημιουργούνται λόγω ανατομικών δυσλειτουργιών στη στοματική κοιλότητα (σχιστία χειλέων, υπερώας, χασμοδοντία, χαλινός κ.α)
ii. Δυσαρθρία:
Είναι η διαταραχή της άρθρωσης των φωνημάτων με που οφείλεται σε μυική βλάβη ή νευρολογική και προκαλεί έλλειψη συντονισμού του μηχανισμού της ομιλίας με υποτονία, υπερτονία ή έλλειψη αίσθησης των μυών. Επηρεάζει την αναπνοή, φωνή, την ένταση της φωνής, την άρθρωση και την προσωδία.
iii. Δυσπραξία:
Δεν υπάρχει μυική βλάβη αλλά η δυσκολία έγκειται στον προγραμματισμό και στην εκτέλεση των αρθρωτικών κινήσεων.
3. Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ
Παρότι το κάθε παιδί έχει το δικό του ρυθμό ανάπτυξης δεν πρέπει να επικρατεί η άποψη ότι είναι ανώριμο και μικρό και μεγαλώνοντας «θα μιλήσει» και «θα τα πει σωστά». Αν υπάρχει η υποψία για κάποια απόκλιση η διαταραχή στην ομιλία του, η έγκαιρη διάγνωση είναι σημαντική για την αντιμετώπιση των δυσκολιών. Αντίθετα μπορεί η απώλεια πολύτιμου χρόνου να οδηγήσει σε δευτερογενή προβλήματα όπως:
Χαμηλή αυτοεκτίμηση
Προβλήματα συμπεριφοράς
Μειωμένη κοινωνικότητα και φόβο για έκφραση και επικοινωνία
Μαθησιακές δυσκολίες

4. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΤΟΥ
ΠΑΙΔΙΟΥ
Η κατανάλωση αλκοόλ, η κακή διατροφή και ο διαβήτης κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης καθώς και η πρόωρη γέννηση μπορεί να επηρεάζουν την ανάπτυξη της ομιλίας του παιδιού.
Η συναισθηματική κατάσταση ενός παιδιού, η ασφάλεια και η εμπιστοσύνη που του παρέχει το περιβάλλον του, καθώς και η έκθεσή του σε ποικίλα ερεθίσματα (έλλειψη διέργεσης) μπορεί να μοιάζουν απρόβλεπτοι παράγοντες ωστόσο επηρεάζουν την ανάπτυξη της ομιλίας.
Η κληρονομικότητα, η σειρά γέννησης (τα πρωτότοκα συνήθως μιλάνε νωρίτερα), καθώς και το φύλο (τα κορίτσια αναπτύσσουν πιο γρήγορα την ομιλία από τα αγόρια) αποτελούν ενοχοποιητικούς παράγοντες για τις διαταραχές ομιλίας και λόγου.
Η διγλωσσία επίσης μπορεί επίσης να επιβραδύνει την ανάπτυξη της ομιλίας. Το παιδί δέχεται ερεθίσματα ταυτόχρονα από διαφορετικά γλωσσικά συστήματα και προσπαθεί να εδραιώσει τα φωνολογικά πρότυπα δύο συστημάτων.
Τα παιδία αναπτύσσουν την ομιλία μέσω της μίμησης. Οι συχνές ωτίτιδες κατά την διάρκεια της ακουστικής διάκρισης των φωνημάτων δημιουργούν προβλήματα κατά την πρόσληψη άρα και κατά την παραγωγή των φωνημάτων. Φωνήματα με κοινά χαρακτηριστικά όπως ο τόπος και τρόπος άρθρωσής τους συγχέονται και αντικαθιστώνται.
Η γλωσσική ανάπτυξη μπορεί να επηρεαστεί και από διαταραχές στην όραση.
Πολύ συχνά τα δίδυμα παρουσιάζουν γλωσσικές διαταραχές. Λόγω του ότι αναπτύσσονται μαζί δεν βοηθάει το ένα το άλλο κατά την εξέλιξη της ομιλίας τους. Η ανάπτυξή τους είναι πιο αργή και υιοθετούν ένα ιδιότυπο κώδικα επικοινωνίας που συχνά δεν είναι αντιληπτός ούτε από τους γονείς.
5. ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ
Προβλήματα προσληπτικού λόγου και ομιλίας σε προσχολική ηλικία ευθύνονται για χαμηλή σχολική επίδοση και δυσκολίες κατά την εκμάθηση της πρώτης γραφής και ανάγνωσης.
Παιδιά με ιστορικό προβλημάτων ομιλίας έχουν αυξημένες πιθανότητες να παρουσιάσουν μαθησιακές δυσκολίες στο Δημοτικό σχολείο. Θεωρούνται ομάδα υψηλού κινδύνου. Υπάρχει πιθανότητα τα φωνολογικά λάθη της ομιλίας τους να επεκταθούν στην ανάγνωση και γραφή. Οι δυσκολίες συνοδεύονται από κακή ψυχολογία, ματαίωση και αποτυχία. Δυσχεραίνεται κάθε μορφή μάθησης με δυσκολίες στην οργάνωση προφορικού και γραπτού λόγου, δυσκολία στην μαθηματική σκέψη και έλλειψη συντονισμού. Κατ’ επέκταση επηρεάζεται η κοινωνική και επαγγελματική ζωή του παιδιού.

6. ΠΡΟΛΗΨΗ - ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ
i. ΠΡΟΛΗΨΗ
Τα πρόσωπα που μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο στην διασφάλιση της ομαλής γλωσσικής εξέλιξης του παιδιού είναι οι γονείς. Περνούν τον περισσότερο χρόνο της ημέρας μαζί του και αποτελούν τα σημαντικότερα πρότυπα ανάπτυξης της επικοινωνίας. Η εξέλιξη της γλωσσικής ικανότητας του παιδιού κατά το μεγαλύτερο ποσοστό εξαρτάται από την καλλιέργειά της.

Απλές καθημερινές συμβουλές για την ανάπτυξη της ομιλίας.
0-6 μηνών
Παρόλο που δεν συλλαμβάνει το νόημα των λέξεων, καταγράφει τι λέτε και αργότερα θα το μιμηθεί. Μαθαίνει να ακούει και να αντιλαμβάνεται την ομιλία.
Να χρωματίζετε τη φωνή σας και να τη συνοδεύετε με γκριμάτσες για να προσελκύσετε
το ενδιαφέρον και την προσοχή του
Προτιμήστε δραστηριότητες με ήχους (μίμηση ζώων, φωνητικά παιχνίδια ,γέλιο)
Συνδυάστε απλές καθημερινές κινήσεις με λέξεις
Μην κάνετε σιωπηλές κινήσεις χωρίς να συνοδεύονται από ομιλία (διαδικασία ντυσίματος, μπάνιου, ταΐσματος)
Ονομάστε φαγητά, ρούχα και τα οικεία αντικείμενα. Θα μάθει πιο γρήγορα τις λέξεις
Κάντε ερωτήσεις, με παύση σα να περιμένετε απάντηση. Κάντε συζήτηση και διάλογο
Χρησιμοποιείτε απλό λεξιλόγιο, αποφύγετε μεγάλες προτάσεις με αντωνυμίες
Χρησιμοποιείστε ενεστώτα, δεν κατανοεί παρελθόν και μέλλον
Μιμηθείτε τις εκφορές του. Τονίζεται την αυτοπεποίθηση του, του μαθαίνετε τις τεχνικές της μίμησης για να μιμηθεί την ομιλία σας
Τραγουδήστε μαζί του με συνοδεία κινήσεων (χορός, χειροκρότημα, χοροπηδητό)
6 – 12 μηνών
Δώστε έμφαση στη μίμηση. Μέσω της μίμησης αυξάνει τον αριθμό των ήχων που παράγει
Μιλάτε αργά, καθαρά με έντονες κινήσεις στόματος για να τις αντιλαμβάνεται
Εστιάστε σε ομάδες λέξεων, δείξτε αντικείμενα, πράξεις και μέλη σώματος
Διατηρείστε βλεμματική επαφή όταν σας μιλάει και περιμένετε μέχρι να τελειώσει
/ώστε του απλές εντολές και οδηγίες
Ενθαρρύνετέ το να κόψει την πιπίλα και το μπιμπερό
Πραγματοποιείστε όσο πιο συχνά μπορείτε βόλτες και εκδρομές για την πρόσληψη ερεθισμάτων. Η επαφή με άλλα παιδιά συμβάλει στην ανάπτυξη της ομιλίας του
Ανάψτε το ραδιόφωνο και τραβήξτε την προσοχή του με ήχους( μουσική, ανθρώπινες
φωνές, συσκευές σπιτιού)
Περιγράψτε καθημερινές ρουτίνες με απλές φράσεις
1 – 2 ετών
Μην το παρατηρείτε για τη λάθος άρθρωση των λέξεων αλλά ξαναπείτε τη λέξη αμέσως ήρεμα και καθαρά
Μη μιλάτε με μωρουδιακή ομιλία γιατί δε θα μάθει να μιλάει σωστά από την αρχή
Περιορίστε τη μη λεκτική επικοινωνία (χρήση νοημάτων) και ενισχύστε τη λεκτική
Ενθαρρύνετε την έκφρασή του
Διηγηθείτε ιστορίες και καθημερινά γεγονότα με απλό τρόπο ώστε να καταλάβει πως οι
λέξεις συνθέτουν φράσεις και προτάσεις
Απομακρύνετε άλλες πηγές ήχου τηλεόραση, ραδιόφωνο όταν του μιλάτε
Επαινέστε κάθε προσπάθεια έκφρασης και με τον τόνο της φωνής σας και την έκφραση τονώστε την αυτοπεποίθηση του
Δώστε του οδηγίες και βάλτε το να μεταφέρει μηνύματα σε άλλους μέσα στο σπίτι
Μην ασκείτε έντονη κριτική αλλά διορθώνεται δίνοντας με την επανάληψη της λέξεις
τον σωστό τύπο
Επεκτείνετε τις γνώσεις, τις εμπειρίες του και βοηθήστε το να εκφράσει τα συναισθήματά του
Αρχίστε να του μαθαίνετε έννοιες, χρώματα, χρησιμοποιείστε αντωνυμίες
Δώστε του ευκαιρίες να εξασκηθεί και να χρησιμοποιήσει τις καινούργιες λέξεις που έμαθε
3 – 4 ετών
Αρχίστε σιγά σιγά να εισάγετε στην ομιλία σας μεγαλύτερες προτάσεις, επίθετα, αντωνυμίες για να βελτιώσει το επίπεδο της ομιλίας του
Μην επιμένετε να μιλάει σωστά
Μη το διακόπτετε και μη το πιέζετε να πει γρήγορα αυτό που θέλει για να τελειώσει
Μην ασκείται κριτική συνέχεια για τα λάθη που κάνει αλλά γίνεται έμμεσα το πρότυπο
Κάντε του ερωτήσεις για να αναπτύξτε τη σκέψη και την κριτική του ικανότητα
Μιλήστε για ομοιότητες και διαφορές προσώπων, αντικειμένων
Διαβάστε μαζί ιστορίες
Η εγγραφή του σε παιδικό σταθμό είναι σημαντική για την ανάπτυξη των επικοινωνιακών του ικανοτήτων
Όταν τα δίδυμα παίζουν μεταξύ τους μην επαναπαύεστε. Η παρουσία σας είναι απαραίτητη για να τα βοηθήστε ν’ αναπτύξουν την ομιλία τους χωρίς καθυστερήσεις
4 – 6 ετών
Μιλήστε για την χρήση των αντικειμένων και των συσκευών
Μιλήστε του σα να είναι μεγάλος
Συζητάτε καθημερινά μαζί του
Παίξτε παιχνίδια ρόλων από ιστορίες παραμύθια
Μην αναφέρεστε στις δυσκολίες του μπροστά του και μπροστά σε τρίτους
Μην γελοιοποιείτε πειρακτικά την άρθρωσή του γιατί μειώνεται η αυτοπεποίθησή του και κατά συνέπεια και η κοινωνικότητά του
ii. ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ
Η πρώιμη προσχολική παρέμβαση δημιουργεί τις καλύτερες ευκαιρίες και προϋποθέσεις για την ομαλή εξέλιξη των παιδιών σε όλους τους τομείς.
Όταν οι διαδικασίες απλοποίησης της ομιλίας ενός παιδιού παραμένουν, η ομιλία του δεν εξελίσσεται, παραμένει μερικά ή ολικά ακατάληπτη και δε συμβαδίζει με τη χρονολογική του ηλικία οι γονείς πρέπει να απευθυνθούν σε λογοπεδικό.
Ο θεραπευτής αξιολογεί τη φωνητική και φωνολογική εξέλιξη του παιδιού, καταγράφει τις απλοποιήσεις της ομιλίας του και προσδιορίζει τη φωνολογική του ηλικία.
Μέσω συγκεκριμένων τεχνικών και μεθόδων ο λογοπεδικός ανάλογα με τη διάγνωση αποκαθιστά τις διαταραχές του λόγου και της ομιλίας.
Ενδεικτικά πετυχαίνει:
Ενδυνάμωση των στοματοπροσωπικών μυών, εύρος κίνησης ( χείλη, γλώσσα,
σιαγόνα, μαλακή υπερώα, πρόσωπο)
Συντονισμός αναπνοής και φώνησης
Βελτίωση της ακουστικής αντίληψης
Καλλιέργεια φωνολογικής επίγνωσης
Αποκατάσταση των φωνημάτων που υπολείπονται
Αυτοματοποίηση των κινήσεων κατά την παραγωγή τους στην αυθόρμητη ομιλία Η αντιμετώπιση των προβλημάτων καθώς και η διαδικασία αποκατάστασής τους δεν αφορούν μόνο το παιδί. Στην εκπαίδευση εμπλέκονται η οικογένεια, οι οικείοι και το ευρύτερο περιβάλλον του παιδιού. Κατά την αποκατάσταση τα νέα πρότυπα ομιλίας πρέπει να τηρούνται απ’ όλους σε καθημερινή βάση και να μην περιορίζονται μόνο κατά την θεραπευτική συνεδρία. Ο ρόλος των γονέων είναι καθοριστικός, ωστόσο δεν πρέπει να χάνουν την ψυχραιμία και την υπομονή τους γιατί η διαδικασία είναι χρονοβόρα αλλά παροδική.

Σεβαστή Ετμεκτσόγλου
Λογοπεδικός

Κέντρο αποκατάστασης λόγου και μαθησης
Χαλάνδρι 12/05/2010
Αριστοτέλους 42 – Χαλάνδρι
Τ.Κ. 15234
Τηλ./210- 6800823
e-mail: papdimit@yahoo.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Designed By